IPB

Здравствуйте, гость ( Вход | Регистрация )

> Военная Летопись армянского народа, Мгер Акопян и его книга
Lion
сообщение 19.7.2010, 9:10
Сообщение #1


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Дорогие друзя. Несколько слов про мою книгу - "Военная летопись армянского народа".

Вообще каждая книга, как произведение искусства, есть в своем роде уникальное творение. И все же, осознавая сей факт, я позволил себя назвать свою книгу УНИКАЛЬНОЙ. Что это, тщеславие автора, или обычное преувеличение созидающего человека? Немного терпение, читатель, и я обещаю обосновать свои слова+
В этой книге, впервые в мире, собраны в едино все битвы и войны с участием армянской армии и армянских воинов на всей планете, а также битвы и войны, которые вообще произошли на территории исторической Армении на протяжении 5.000 лет (3.000 д.н.э. - 2008 н.э.). Всего, 6.342 битв, войн и конфликтов (военных операции). Вторая подобная работа в мире не существует. В книге представлены уникальные темы, которые в систематизированном виде отсутствуют в мире, использованы все последние достижения научной мысли в области истории Армении и военной истории.

Насколько мне известно, подобная работа не существует не в Армении и не в мире. И именно поэтому, создавая свой труд, я буквально с нуля создал методику составления труда. Фактически была создана целая научная основа и методика, которая помогла мне успешно довершить сею масштабную работу. Оно позволит и Вам составить представление о книге. Создавая свой труд, я за основу принял следующие принципы, легшие за основу моей методики:

1. Понятие "Армения" - оно включает в себе все 15 провинции Великого Айка, а также Малый Айк, Айоц Миджагетк (с центром в Едесии) и Киликия, независимо от любых политических изменении,
2. Все в нашей истории наша - один из идеологов независимости Армении и герой армянского народа Гарегин Нждэ однажды написал: "Мы должны выискивать и найти реальные источники наших бед, мы должны принимать и понять наши изъяны и истоки наших ошибок как беспристрастный врач: только в этом случае может пойти речь о лечении". Исходя из этого принципа и был принят данный принцип - все в нашей истории наша. Да, все в нашей истории наша, и славные победы и завоевания, и тяжелые потери и утраты и нам от всего этого не убежать. Более того, трезвый взгляд  на нашу историю поможет армян оценить прошлое, понять нынешнее и прогнозировать будущее. В данной работе я некогда не отрицал очевидное, исходя из "ура-патриотичных" принципов. В какой-то битве поражение армянской армии называется именно поражением, так-как если бы я даже вопреки объективности назвал бы ее победой или ничей, этим не погибшие воины воскреснут, ни дальнейшие неблагоприятные политически последствии исчезнут в том случае, как репутации работы был бы нанесен серьезный ущерб. И наоборот, в то же время я уверен, что и замалчивание успехов и побед, в своем роде искривляя объективную действительность, не меньший вред нанесло бы книге,
3. Нечего не добавить и нечего не уменьшить - в данной работе я включил только достоверные факты. Я имею обоснование и ответ, без преувеличения сказать, для каждой буквы данной книги. А там же, где я не имел окончательной информации или сомнения не были преодолены, я сделал самое вероятное предположение, основанное на глубоком анализе факторов истории, географии, военной составляющей, политики, логики, психологии, культуры и тд. В то же время последнее я некогда не представлял как незыблемые истины,
4. Проследить за четкой хронологией - в данной работе факты представлены в строгом хронологическом порядке, которое помогает представить четкую историческую панораму,
5. Проследить за четкой топографией - в данной работе я подробно описал маршрут действовавших армии, место битвы и сражении, расположение городов и крепостей и тд. Притом описание идет от общего к частности, сначала провинция, потом уезд (гавар), потом поле или километр от ближайшей известной точки (например, 10 км северо-восточнее Еревана),
6. Написать подробно - события до 1800 года у меня описаны с всеми известными подробностями, вплоть до отдельных стычек отдельных воинов. После же 1800 года, когда, принимая в внимание обилие информации так поступить в принципе уже невозможно, я придерживался данному принципу по мере сил и возможности, не впадая не в какие крайности.
7. Не ввязываться в научные споры - в моей работе я анализировал разные концепции, версии и гипотезы про самые разные событие и избрал из них самое приемлемое в научных кругах и для меня лично.
8. Руководствоваться "Методом сопоставления" - как правило любой национальный историк в подобных вопросах в приоритетном порядке берет за основы прежде всего свои национальные первоисточники. Но это неотвратимо приводит к односторонности повествования, а иногда же даже к ошибкам. Так, если руководствоваться только армянским первоисточниками, которые сами по себе крайнее важны для темы, то все же  невозможно понять, кто такой Джелал-эд-Дина, какую страну он представлял, какова была его армия и зачем вдруг начались его нашествия на Запад. И в свете этого, если изучить среднеазиатские источники, на все эти вопросы можно найти исчерпывающий ответ. То есть, при составлении данной книги я руководствовался методом сопоставлении армянских и зарубежных источников и работ специалистов, которое помогла мне составить всестороннею историческую панораму.
9. При описании событии придерживаться определенной схемы - Описывая некое событие, я сначала пишу очередной номер события в моей книге, ее время, место, далее описывается само событие. Например, битва у Ареста 337-го года в моей книге имеет такой вид (в переводе):

835. 337 - Битва у Ареста (провинция Васпуракан, гавар Арберани, на северо-восточном берегов оз. Ван). Возглавляемое спарапетом Ваче Мамиконяном и Ваганом Смелым Аматуни армия Великого Айка (30.000 солдат) победила вторгнувшейся в страну маршрутом Торнаван-Багиовит-Арберани армию Персидского царства (примерно 45.000 солдат, 10 слонов). Армяне потеряли примерно 10.000 убитыми и ранеными, персидская армия примерно 25.000 убитыми и ранеными. Предатель Датабе Бзнуни, проводник персов в страну, был пленен и казнен.

Это стандартная схема, при помощи которого описана примерно 80 процентов военных операции из книги. Эта схема используется в том случае, когда о тактических подробностях битвы, как в вышеуказанном случае, нечего не известно - всего-то известна, что N-ая армия победила N-ую. Данная схема передает работе, как впрочем и любим энциклопедиям или словарям подобного рода, определенную сухость, так-как в любом случае свободное изложение украшает историю. Зато оно помогает избежать путаницы. В других же случаях, когда тактически подробности известны, описание дается в свободном стиле, как например любая битва из книги "100 великих битв".

В работе серьезное место занимает описание тех военных операции, где армянские воины выступали в качестве союзников (Куликовская битва, Грюнвалдская битва, воины Юстиниана, воины на восточных рубежах Сасанидов, оборона Львова и тд). И если в подобных случаях военные операции, происходящее в самой Армении довольно известны (например, участие армянских добровольцев в Русско-персидских войнах), то те же "союзнические воины" за рубежом известны крайне плохо - например, мало-кто знает про участие армян в Куликовской битве... на стороне русских, в осаде Улма в 1376-ом году, про участие в Польско-русской войне в 1009-ом, участие армянского конного эскадрона в войнах России против персов в отрезке 1722-1735 годов и тд). В книге солидная доля принадлежит именно таким малоизвестным эпизодом, что, несомненно, делает книгу очень ценной и особенно в армянской диаспоре.
В книге, как уже было сказано, описываются также и военные операции на территории Армении без участие армян (например, Чалдранская битва 23-его августа 1514 года или битва у озера Члдр 10-ого августа 1578 года.) В книге подобные военные операции составляют примерно 3 процента, из общего числа битв.

В итоге работа позволяет составит самое подробное представление о военной панораме определенной войны, так-как, подобная информация, собранная в одном месте, негде больше невозможно найти. Вы можете, например, прочесть фундаментальный труд про определенную эпоху или войну, но даже там Вы не найдете все полноты информации, так-как автор как правило не включает в свою книгу многие эпизоды, считая это, например, неважным эпизодом для повествования. В данной же книга с всеми известными подробностями описывается та или иная военная операция или война, что позволяет понять общий ход событии и место определенной событии в общей цепочке. Например, известно, что Джелал-эд-Дин потерпел поражение у Амида и скоро погиб. Но как же так получилось, что он оказался у Амида, какие столкновения имел до этого с монголами? Это можно понять из моей книги - в других книгах же просто передается факт "у Амида", без нужных подробностей и без логического показа событии предшествующих этому (битва у Ерзнка коалиционных сил против хореземцов 10-ого августа 1230 года, закончившейся поражением хореземцов, потеря Хлата, Арчеша, Амида, Харберда, Карина, Ерзнка, Шамкора и крепости Алиабад, ночная битва у Ширкапута против монгол в октябре того же года, восстание населения городов Байлакан и Гандзак в октябре 1230-а, битва у Гандзака в феврале 1231-а, отступления Джелал-эд-Дина через Армению на Запад, опустошение окрестностей Бджни, появление монгол у южных границ Армении и тд).

В книге подробно описаны походы арабов, селджуков и монгол в Армению и в сопредельные страны, передается крайне плохо изученная история и военная история царства Великий Айк, Анийского царства и особенно Киликейской Армении, показаны вопросы военного сотрудничества армян с крестоносцами и тд, что в таком целостном виде невозможно найти негде. В свое очередь, это обстоятельство помогает понять и общий ход военных действии, выявить тактические приемы, которые не видны на одном примере, но когда примеров уже несколько и они рассматриваются в системе, видны очень ясно. Например, на одном примере не видна, как монголы тактически применяли армянскую концу в своих войнах, в том случае, как на основе повествования уже серии битв видна против мамлюков в конце 13-ого века видна, что монголы, как правила, располагали армянскую конницу на одном из флангов и использовали в качестве основной ударной силы.

Работа может быть крайнее интересна также и для военной истории соседних с Арменией стран, так-как из него можно составить подробное представления об ее войнах (например, византийско-персидские войны или турецко-персидские войны и тд). Притом, даже если и для определенных войн и есть неплохая литература (например римско-парфянские или римско-персидские войны), то даже и в этом случае данная книга включает в себе много больше, так-как иностранным авторам как правило чужды армянские первоисточники, которые часто передают очень важные сведения. В свою же очередь, некоторые войны представлены впервые (например, арабо-хазарские войны или грузино-исламские войны 18-ого века, которые, как мне известно, чисто с военной точки зрения некогда не подверглись анализу).


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
4 страниц V  « < 2 3 4  
Start new topic
Ответов (60 - 72)
Lion
сообщение 1.3.2020, 9:54
Сообщение #61


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



...Երկու տարի առաջ կրած անհաջողությունը ծանր էր նստել պաշտոնական Ստամբուլի վրա և արդյունքում որոշվեց կրկնել հարվածը Հայոց կիսաանկախ իշխանության ուղղությամբ։ Հետոն եղավ այսպես...

1782 – Քյուրդին կիրճի ճ-մ (Զեյթունի մոտ)

Ալի փաշայի գլխավորած Օսմանյան սուլթանության բանակը (մոտ 15.000) արշավանք սկսեց դեպի Զեյթուն: Տեղեկանալով այդ մասին` Ճկիր իշխանի գլխավորած Զեյթունի իշխանության բանակը (մոտ 3.000, որից 300 հեծյալ) դարան դրեց թշնամու բանակի շարժման ուղղության վրա գտնվող կիրճում:

I փուլ – Հայկական բանակը դարանը գցեց թշնամուն և գլխովին ջախջախեց:
II փուլ – Ճկեր իշխանի գլխավորած հեծելազորը հետապնդեց թշնամու բանակին մինչև Մարաշ և ծանր կորուստներ պատճառեց:

Հայերը կորցրին մոտ 800, թշնամին` մոտ 8.000 զինվոր, որոնց թվում ստացած վերքերից կարճ ժամանակ անց սպանված Ալի փաշան:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Таронеци
сообщение 1.3.2020, 10:59
Сообщение #62


Senator
********

Группа: Uzer

Сообщений: 29815
Регистрация: 10.2.2008
Пользователь №: 83



Զեյթունը՝ առհասարակ հզոր բանն էր:

Առավել ևս սարսափելին է որ Եղեռնու ճամանակ եկեղեցին ստիպել է զեյթունցիներին լիովին հրաժարվել դիմադրություն ցույց տալուց:


--------------------
"Наша беда не в том, что в мире существуют турки, а в том, что существуют туркоподобные армяне".Гарегин Нжде
Թե դու հայ ես՝ հայությունդ պիտի հարգես անպատճառ,
Հայաստանը պիտի լինի հուսո աստղ քեզ համար...
Ռափայել Պատկանյան
Религия армянина – непоколебимая вера в то, что Армения должна быть освобождена от чужеземного ига. Кто в это верит, тот принадлежит к истинной армянской религии. Рафаэл Патканян
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 2.3.2020, 10:12
Сообщение #63


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Այս ճակատամարտի մասին շատերս գիտենք, դրա համար երկար նախաբան չեմ գրի։ Ուղղակի ֆիքսենք, որ սա կանոնավոր բանակի կողմից «սկյութական մարտաձևի» կիրառման գործնականում առաջին օրինակն է smile.gif

Եվ այսպես...


Մ.թ.ա. 68 սեպտեմբերի 15 – Արածանիի ճ-մ (Արարատ, Բագրևանդ գավառ, Արածանի գետի 3 ակունքային վտակների միավորման տեղից մի քանի կմ արևելք, արևելյան ակունքային վտակի հյուսիսային ափին)

Ծանր արշավանքից հետո Լուցիոս Լուկոլլոսի գլխավորած Հռոմեական Հանրապետության բանակին (մոտ 110.000, այդ թվում Դեյոթարոս I Գալաթացու գլխավորած գալաթական, թրակիական և բյութանիական հեծյալներ) սեպտեմբերի 14-ի երեկոյան, այնուամենայնիվ, հաջողվեց հասնել Արածանի գետի ակունքներին, որի հետևանքով ուղղակի սպառնալիք կախվեց Արտաշատի (Արարատ, Ոստան Հայոց գավառ, Արաքսի և Մեծամորի միախառնման վայրում) վրա: Արդյունքում, նպատակ ունենալով հեռացնել երկրի երկրորդ քաղաքի վրա կախված վտանգը, Արածանիի ակունքներում թշնամու բանակին դիմավորեց Տիգրան II Մեծի գլխավորած Մեծ Հայքի (մոտ 40.000 ռազմիկ, որից 23.000 ծանր հեծյալ, այդ թվում Մաղխազական գունդը (6.000 ռազմիկ), 17.000 թեթև հեծյալ, այդ թվում Մարդպետական գունդը), ինչպես նաև Ատրպատականի (մոտ 8.000) և Իբերիայի (մոտ 7.000) թագավորությունների միացյալ հեծելազորային բանակը, ընդ որում Հայոց արքան իր հետևազորը (70.000) թողել էր թիկունքում` Արտաշատի շրջակայքում, քանի որ նախատեսել էր կիրառել մարտավարման սկյութական ձևը և թշնամու բանակին ջախջախել միայն հեծելազորային ուժերով: Արդյունքում սեպտեմբերի 15-ի առավոտյան մարտադաշտում Հայկական բանակի բացակայության պայմաններում Հռոմեական Հանրապետության բանակը դուրս եկավ ամրացված ճամբարից և մարտակարգ ընդունեց: Առաջին շարքում տեղավորվեց Դեյոթարոս I Գալաթացու գլխավորած գալաթական, թրակիական և բյութանիական հեծելազորը, իսկ երկրորդ շարքում՝ հետևակը:

I փուլ – Մարդպետական գնդի, ինչպես նաև Իբերիայի և Ատրպատականի թագավորությունների միացյալ բանակի թեթև հեծյալները, դուրս գալով ավելի արևելք տեղաբաշխված բլուրների հետևից, հարձակվեցին թշնամու բանակի հեծելազորի վրա: Կարճատև մարտից հետո, սակայն, իբր չդիմանալով թշնամու հետևակի և հեծելազորի համակցված հարվածին, դաշնակից թեթև հեծելազորը, ցրվելով ճակատից աջ ու ձախ ուղղությամբ, սկսեց փախուստ ձևացնելով կանխամտածված հետ քաշվել՝ իր հետևից հրապուրելով թշնամու հեծելազորին և միաժամանակ բացելով ճակատային հանդիպակացը: Իր հերթին, խանդավառված այս կեղծ հաջողությունից, Հռոմեական Հանրապետության բանակի հեծելազորը սկսեց հետապնդել նահանջողներին, ինչի արդյունքում շուտով հեռացավ և կտրվեց իր հիմնական բանակից:
II փուլ – Հաղթականորեն արշավող թշնամու հեծելազորի դեմ-դիմաց` ազատված տարածության վրա, Տիգրան II Մեծի անձնական ղեկավարությամբ հայտնվեց Հայկական ծանր հեծելազորը, որը սեպաձև-խոյընթաց հատու հարվածով ջախջախեց թշնամու հեծելազորին՝ ըստ էության ոչնչացնելով այն:
III փուլ – Լեգեոնները փորձեցին օգնության հասնել սեփական ոչնչացվող հեծելազորին, սակայն, մինչ նրանք ընդհարման վայր կհասնեին, վերջինս, որպես մարտավարական որակ, ըստ էության արդեն դադարեց գոյություն ունենալ:
IV փուլ – Օրվա երկրորդ կեսին Տիգրան II Մեծի ծանր հեծյալները, թողնելով նիզակները, թրերն և տապարները ու անցնելով նետերին և աղեղներին, շեղընթաց գրոհ սկսեցին նոր վայրում դիրքավորված լեգեոնների վրա, ինչի ընթացքում նրանց միացավ նաև մարտադաշտ վերադարձած թեթև հեծելազորը: Դաշնակից բանակի հեծյալները սկսեցին շեղընթաց սուրալ թշնամու բանակի շարքերի առջևից` նետերի տարափ տեղալով վերջինիս վրա։ Արդյունքում թշնամու մարտակարգում ռազմիկների հոծ շարքերի առկայությունն ինքնին հնարավորություն չէր թողնում վրիպելու, ընդ որում թշնամու ռազմիկներին չէր փրկում նույնիսկ հզոր վահանափակը, քանի որ արձակված նետերը հաճախ միջաթափանց ծակում էին վերջիններիս վահաններն ու զրահները և, բացի այդ, դրանք թեքված ճանկերով էին ու թունավոր, որի հետևանքով նույնիսկ վիրավորները, թեև մի քիչ ուշ, սակայն դեպքերի մեծ մասում անխուսափելիորեն մահանում էին: Իր հերթին հեծելազորի լիակատար բացակայությունը թշնամու բանակին հնարավորություն չէր թողնում որևէ ակտիվ դիմադրություն կազմակերպել և լեգեոններին փաստորեն ոչինչ չէր մնում անելու, քան, պասիվ դիմադրելով ու աստիճանաբար նահանջելով, վերադառնալ սեփական ճամբար: Այս նահանջի ընթացքում ևս Տիգրան II Մեծի հեծելազորը բազմիցս կրկնեց իր շեղընթացը և, այն բանից հետո, երբ թշնամին պատսպարվեց ճամբարում, հեռացավ մարտադաշտից:

Մեծ Հայքի թագավորության բանակը կորցրեց մոտ 500, դաշնակիցները` մոտ 100, թշնամին` մոտ 30.000 զինվոր:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 3.3.2020, 9:29
Сообщение #64


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Մլեհին միջնադարյան պատմիչները չէին սիրում՝ քրիստոնյաները նրան համարում էին Խաչի պայքարին դավաճանած և զուտ միայն իր շահերով առաջնորդվող մի տիրակալ, իսկ մահմեդականներն էլ նրան ուղղակի չէին վստահում։ Իրականում, սակայն, Մլեհը ուղղակի մեկն էր «քաղաքական գիշատիչներով» գերհագեցած իր այդ ժամանակաշրջանում և տարածաշրջանում, որոնք ամենից առաջ առաջնորդվում էին սեփական սթափ շահերով, և այս առումով նա ոչ լավն էր, ոչ էլ վատը այլոցից։ Մլեհի կերպարում, սակայն, անկասկած դրականը այն էր, որ նա ողջ հոգով ու սրտով, ամենայն եռանդով և պատրանքներից զուրկ՝ պայքարում էր հայերի և Հայաստանի համար։

Ուշագրավ մի գործիչ, որը փայլող աստղի նման եկավ և անցավ Հայոց պատմության գեղեցիկ երկնակամարում...

Խաչակրաց արշավանքների դարաշրջանում ուժերի հերթական այս դասավորությունը, որն առաջացավ Մերձավոր Արևելքում, իր հետ բերեց նաև շահերի բախման ու համընկման յուրօրինակ մի դրություն, որը, չնայած առանձին տարրերի առկայությանը, ըստ էության առկա չէր մինչ այդ և առկա չէր լինելու նաև հետագա հարյուրամյակներում: Խնդիրը «իդեալական քաղաքականություն» և «իրական քաղաքականություն» հասկացությունների կիրառման նրբությունների մեջ էր XII դարի Մերձավոր Արևելքի կոնկրետ ժամանակա-տարածային հարթությունում, երբ, քրիստոնյա կամ մահմեդական պետական միավորները, իդեալում կոչված լինելով պայքար մղել կրոնական իրենց հակառակորդների դեմ, կենցաղային մակարդակում հաճախ ոչ միայն դաշնակցում էին վերջիններիս հետ ընդդեմ յուրայինների, այլև նույնիսկ դուրս էին գալիս կենտրոնական իշխանության դեմ՝ ըստ էության մեծապես դժվարացնելով իրենց հակառակորդ խմբավորմանը հարված հասցնելու վերջինիս գործողությունները:

Այս առումով պետք է նշել, որ հաջողությունը Ռուբինյաց իշխանի օգտին եղավ հատկապես երկրամասի արևելքում, երբ 1171 թվականի գարնանը, օգտվելով մեծ մագիստրոս Ֆիլիպ Դ'Մայիի մահից, Մլեհ Ռուբինյանի գլխավորած Ռուբինյանների իշխանության բանակը Տաճարականների օրդենից գրավեց Գաստոն, Պաղրաս և Կյուրոս ամրոցները , որից հետո արդեն Հիվանդախնամների օրդենից գրավեց Սատարա ամրոցը : Դրանից հետո, ցանկանալով ավելի ամրապնդել իր իշխանությունը տեղում, 1171 թվականի հունիսին Մլեհ Ռուբինյանի գլխավորած Ռուբինյանների իշխանության բանակը (մոտ 20.000) ասպատակեց Անտիոքի շրջակայքը և նահանջեց :

Խաչակիրների իշխանություններից հյուսիսայինի նկատմամբ կատարված ոտնձգությունները և անհանդուրժողականությունը քրիստոնեական օրդենների նկատմամբ արդյունքում բերեց նրան, որ Մերձավոր Արևելքի խաչակիրները պատերազմ սկսեցին Ռուբինյանների իշխանության դեմ:

Հետագան անհրաժեշտ է դիտարկել առանձին մեջբերման տեսքով.

1171 օգոստոսի վերջ – Պաղրաս ամրոցի ճ-մ

Ամորի I-ի գլխավորած Երուսաղեմի թագավորության, Բոհեմունդ Պուատիեցու գլխավորած Անտիոքի դքսության ու գերությունից ազատված Ռայմոնդ Տուլուզացու գլխավորած Տրիպոլսի կոմսության միացյալ բանակը (մոտ 30.000), ինչպես նաև Տաճարականների և Հիվանդախնամների օրդենները (ընդհանուր` մոտ 2.000) մոտեցան ամրոցից բավականին հեռու պաշտպանական դիրքեր գրաված Մլեհ Ռուբինյանի (մոտ 10.000) ու Զանգյանների աթաբեկության (մոտ 5.000) միացյալ բանակին:

I փուլ – Խաչակիրները անցան հարձակման, որից ահաբեկված Զանգյանների աթաբեկության բանակը լքեց մարտակարգը և դիմեց խուճապահար փախուստի:
II փուլ – Միայնակ մնացած Հայկական բանակը, պահպանելով մարտակարգը ու հետ մղելով հակառակորդի բանակի գրոհները, նահանջեց և ամրացավ ամրոցի շրջակայքում:
III փուլ – Նոր դիրքերում ամրացած Հայկական բանակը մի քանի օր հետ մղեց հակառակորդի բանակի բոլոր գրոհները և ի վերջո ստիպեց վերջինիս նահանջել:

Հայերը կորցրին մոտ 5.000, թշնամին` մոտ 10.000 զինվոր:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 4.3.2020, 11:45
Сообщение #65


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Իդլիբում զարգացող ռազմական գործողությունները հերթական անգամ պարզորեն ցույց տվեցին ժամանակակից պատերազմում օդային գերակայության նշանակությունը։ Իրոք, օդային գերակայություն ապահոված թուրքական ուժերը ԱԹՍ-ների, հրթիռների և օդուժի կիրառմամբ վերևից ուղղակի ճզմում են Ասադի ուժերին։ Արդեն վիդեոնյութեր կան ինտերնետում, նայեք, և ամեն ինչ պարզ կլինի։

Հայաստանյան ռազմական տեսաբանները, բարեբախտաբար, վաղուց են խոսում այս մասին և, կրկին բարեբախտաբար, մեր բանակը հենց այդ ուղով է շարժվում, ինչը շատ կարևոր է։

Ասեմ, սակայն, որ պատերազմական գործում միշտ էլ կարևոր է եղել նորագույն զարգացումներից հետ չմնալը։ Այդպես եղավ նաև հելլենիզմի դարաշրջանի սկզբում, երբ Արևելքը, ընդհարվելով հոպլիտների ծանր ֆալանգի և նրա օժանդակ ուժերի հետ, արդյունքում կարիք ունեցավ մի որևէ ուժ ունենալ, որը ի վիճակի կլիներ պայքարել ֆալանգի դեմ: Այս պայմաններում, քանի որ Ասիայում ավանդականորեն ուժեղ ռազմական միավորը հանդիսանում էր հեծյալ ռազմիկը, լուծումը գտնվեց ինքնըստինքյան` առաջացավ ծանր զինված և զրահավորված հեծյալ ռազմիկը, որի հիմնական կոչումն ու նշանակությունը հունական ռազմական մեքենայի հիմնական տարրը հանդիսացող ֆալանգի դեմ պայքարն էր։ Այդ պայքարն արտահայտվում էր հակառակորդի ֆալանգին ճակատային հզոր հարված հասցնելու, նրա շարքերը ճեղքելու և մնացած ուժերի համար հաղթանակի հնարավորություն ապահովելու մեջ:

Կարելի է ենթադրել, որ Հայկական բանակում կատաֆրակտները իրենց դասական տեսքով սկսվում են հայտնվել Վաղարշակ I-ի (մ.թ.ա. 247-225) թագավորության ամենասկզբից, թեև ծանր հեծելազորը զորատեսակն այստեղ բնականաբար կար դեռ շատ վաղուց: Հետագա դարաշրջանում Հայկական բանակում այս զորատեսակին նոր մարտական որակներ հաղորդվեց Տիգրան II Մեծի (մ.թ.ա. 95-38) դարաշրջանում, երբ վերջինիս թիվը կազմում էր 17.000 ռազմիկ` բանակի ոչ լրիվ, քան 10 տոկոսը: Հայ ժողովրդի ռազմական պատմության ընթացքում կատաֆրակտների կիրառման ամենահայտնի օրինակներն են մ.թ.ա. 69 թ-ի մայիսի կեսից հոկտեմբերի կես ընթացած Տիգրանակերտի ճակատամարտը, մ.թ.ա. 68 թ-ի սեպտեմբերի 15-ի Արածանիի ճակատամարտը և այլն: Կա, սակայն, ևս մեկ ճակատամարտ, որը կարծես ազդարարեց ծանր զրահավոր հեծելազորի մուտքը Հայոց ռազմարվեստ։

...Պատմահայրը տեղեկացնում է, որ, կարճ ժամանակ անց այն բանից հետո, երբ Մեծ Հայքի թագավորության գահին բազմում է Վաղարշակ I-ը, Հայոց թագավորության վրա ձեռնարկվում է հելլենիստական դաշնակից ուժերի համակցված մի հարձակում: Հարձակվողների շարքում, Սելևկյանների թագավորությունից բացի, Պատմահայրը հիշատակում է նաև «Լազիկային», «Մաժաքին» և «Փռյուգիային»:

Հետագան անհրաժեշտ է դիտարկել առանձին մեջբերման տեսքով, ընդ որում այս ճակատամարտն առաջինը հենց ես եմ Տարեգրքում դնում գիտական և հասարակական շրջանառության մեջ։ Քննարկենք...

243 – Կոլոնիայի ճ-մ (Փոքր Հայք, Կոլոնիա գավառ)

Չցանկանալով թույլ տալ Մեծ Հայքի թագավորության հզորանալը, սակայն Պտղոմյանների թագավորության հետ դեռևս շարունակվող Ասորիքյան III պատերազմի պայմաններում ի վիճակի չլինելով իրականացնել ռազմական անմիջական լայնամասշտաբ գործողություններ` Սելևկոս II Կալինիկոսը Կոլխիդայի, Պոնտոսի ու Կապադովկիայի թագավորություններից, փոքրասիական հելլենական այլ ուժերից, ինչպես նաև Գալաթիայի տետրարխությունից ստեղծեց դաշինք և, ռազմական օժանդակություն ցույց տալով վերջինիս, դրդեց մարտական գործողություններ սկսել Փոքր Հայքի, իսկ դրանից հետո նաև, Մեծ Հայքի թագավորությունների դեմ: Արդյունքում Մարփյուղակեսի գլխավորած թշնամու բանակը (մոտ 70.000) ներխուժեց Փոքր Հայքի թագավորության տարածք, որի բանակը նահանջեց դեպի Ծոփքի թագավորության տարածք: Դրանից հետո առաջխաղացումը շարունակած թշնամու բանակը մտավ Փոքր Հայքի թագավորության տարածք, հասավ Կոլոնիա գավառ և ճամբարեց համանուն բերդի մոտ` դաշտային ամրություններով պաշտպանված ճամբարում: Տեղեկանալով այս ամենի մասին` Վաղարշակ I-ի, սպարապետ, թագադիր ասպետ Բագրատ Բագրատունու, արքայական դրոշակակիր Կյուրոս Քաջանուն Արծրունու, մաղխազ Մաղխազ Խորխոռունու, մարդպետ Հայր Մարդպետունու և սենեկապետ Ձեռես Գնթունու գլխավորած Մեծ Հայքի թագավորության բանակը (մոտ 70.000), իր կազմում ունենալով Ոստանիկ, ինչպես նաև Առան Սյունու գլխավորած Արևելյան, Գուգարքցիների գլխավորած Հյուսիս-արևելյան, Բագրատունիների գլխավորած Հյուսիս-արևմտյան, Կադմեացիների գլխավորած Հարավ-արևելյան ու Շարաշան Սասունցու գլխավորած Հարավ-արևմտյան կուսակալությունների բանակները, շարժվեց թշնամուն ընդառաջ և, մոտենալով վերջինիս, ճամբարեց դաշտային ամրություններով պաշտպանված բանակատեղիում` սպասելով Արման արքայի գլխավորած Փոքր Հայքի (մոտ 10.000) ու Սամվել արքայի գլխավորած Ծոփքի (մոտ 10.000) թագավորությունների, ինչպես նաև Տորք Անգեղացու գլխավորած Մեծ Հայքի Արևմտյան կուսակալության միացյալ բանակին, որը տեղ հասավ մի քանի օրից:
Դրանից հետո Հայկական բանակը առավոտյան դուրս եկավ բանակատեղիից, մոտեցավ թշնամու բանակին և մարտակարգ ընդունեց: Հայկական բանակի առաջին շարքում տեղավորվեց թեթև հեծելազորը, իսկ երկրորդում` հետևակը, ընդ որում երկրորդ շարքի առաջին գիծը զբաղեցրեց ծանր հետևակը, իսկ երկրորդում տեղավորվեցին նետաձիգները: Շարաշան Սասունցու, Կյուրոս Քաջանուն Արծրունու և Գին Գնունու գլխավորած ծանր հեծելազորը, ինչպես նաև Մաղխազ Խորխոռունու գլխավորած Մաղխազական ու Հայր Մարդպետունու գլխավորած Մարդպետական գնդերը թողնվեցին պահեստազորում: Թշնամու բանակի կենտրոնում տեղավորվեց հոպլիտների ֆալանգը, վերջինիս թևերում` հեծելազորը, իսկ առջևում տեղաբաշխվեց մնացած հետևակը:

I փուլ – Զգալով, որ մարտակարգ ընդունած Հայկական բանակը մտադիր չէ սկսել մարտը, Մորփյուղակեսն առաջինն իր ողջ ուժերով անցավ հարձակման և հարվածեց Հայկական բանակի առաջին շարքին, որը որոշակի դիմադրությունից հետո սկսեց նախապես ծրագրված կեղծ նահանջ իրականացնել դեպի երկրորդ շարք: Թշնամու բանակը սկսեց հետապնդել նահանջողներին, որի արդյունքում Հայկական թեթև հեծելազորը պոկվեց վերջինիցս և արագորեն հեռացավ մարտադաշտից, իսկ թշնամու հիմնական ուժերն էլ, մխրճվելով Հայկական բանակի կենտրոնի երկրորդ շարքի դասավորության մեջ, խառնեցին ֆալանգի կուռ դասավորությունն ու կորցրեցին մարտակարգը:
II փուլ – Մարփյուղակեսը, անձամբ գլխավորելով հոպլիտներին և փորձելով հզոր հարվածով վերջնականապես ճեղքել Հայկական բանակի դասավորությունը ու պարտության մատնել վերջինիս, նրանց վճռական հարձակման տարավ: Արդյունքում, համառ մարտ մղելով Հայկական բանակի երկրորդ շարքի հետևակի հետ, Մարփյուղակեսին, թեև ծանր կորուստներով, այնուհանդերձ հաջողվեց ճեղքել վերջինիս դասավորությունը և հասնել Հայկական բանակի պահեստազորին: Այս ընթացքում, ընդհուպ մոտենալով Վաղարշակ I-ին, Մարփյուղակես նետեց տեգը, սակայն Մեծ Հայքի արքան հաջողությամբ խուսափեց դրանից:
III փուլ – Մարտի մեջ մտան պահեստազորում գտնվող Հայկական ծանր հեծելազորը, Մաղխազական և Մարդպետական գնդերը, ինչպես նաև մարտադաշտ վերադարձած թեթև հեծելազորը, որոնք, ջախջախիչ հարված հասցնելով թշնամու բանակին, ծանր կորուստներ պատճառեցին վերջինիս ու մատնեցին փախուստի: Այս ժամանակ էլ հենց, խոցվելով հայկական նիզակներից, ընկավ քաջաբար մարտնչող Մարփյուղակեսը:
IV փուլ – Հայկական բանակը հետապնդեց թշնամու բանակին, ծանր կորուստներ պատճառեց և դուրս շպրտեց Փոքր Հայքի թագավորության տարածքից:

Հայերը կորցրին մոտ 10.000, թշնամին` մոտ 50.000 զինվոր:

Հենց նոր ավարտված ճակատամարտը մեծ դեր ունեցավ Հայոց պետական միավորների ռազմա-քաղաքական անվտանգության ամրապնդման գործում։ Իրոք, արդյունքում Ծոփքի և Փոքր Հայքի թագավորությունների ինքնիշխանությունը լիովին վերականգնվեց, Կուտիորան, Կեռասունտը, Տրապիզոնը և Խաղկտիքը միավորվեցին Փոքր Հայքի, Հայոց Միջագետքը` Մեծ Հայքի թագավորությանը, իսկ Սելևկյանների թագավորությունն էլ բավականին երկար ժամանակով հրաժարվեց Հայոց թագավորությունների նկատմամբ ոտնձգություններից:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 5.3.2020, 11:02
Сообщение #66


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Այսօր Վազգեն Սարգսյանի ծննդյան օրն է, ծննդյան օրը մի մարդու, ով, իր թերություններով հանդերձ, մեծ ներդրում ունեցավ մեր բանակաշինության գործում։ Չկա բանակ, չկա Հայոց պետականություն, չկա Հայոց պետականություն, չկա հայ ժողովուրդ, և ուրեմն

Շնորհավոր ծնունդդ, Վազգեն Սարգսյան, քո ստեղծած բանակը ուժեղանում է և զարգանում։

Բանակի զարգացման գործում իմ համեստ ներդրումն անում եմ նաև ես, ի դեմս... Տարեգրքիս, որի սրբագրման վերջին աշխատանքներն արդեն մոտենում են ավարտին։ Եվս մի քանի օր, և... smile.gif

Մինչ այդ, սակայն, ուշագրավ մի հարց -

Տարեգրքիս նախաբանում ես մանրամասն անդրադարձ եմ կատաել մի շարք ռազմական հարցերի, որոնք բնորոշում են պատմական ռազմագործողությունը։ Ուշագրավ այդ հարցերից մեկը մենամարտն է ճակատամարտից առաջ։ Կուզենայի այս հարցով կսիվել ձեզ հետ...

Եվ այսպես, Մենամարտ ճակատամարտից առաջ:

Ճակատամարտից առաջ տեղի ունեցող մենամարտը իրենցից ներկայացնում է ռազմական սովորույթի կամ նույնիսկ ծիսական գործունեության տարրեր պարունակող մի երևույթ, թեև երբեմն էլ այն կարող է նաև ընդգծված անձնական բնույթ ունենալ: Ուղիղ ճակատամարտերում, երբ ճակատել պատրաստվող բանակները շարվում են միմյանցից մինչև մի քանի հարյուր մետր հեռավորության վրա և հուզական լարվածության մակարդակը հասնում է իր գագաթնակետին, քիչ չեն դեպքերը, երբ բանակներից մեկի շարքերից դուրս է գալիս իր մարտական հատկանիշներով բանակի պաշտոնական, իսկ հաճախ էլ ոչ պաշտոնական լավագույն ռազմիկը հանդիսացող անձնավորությունը ու մենամարտի է հրավիրում հակառակորդի ցանկացած այլ ռազմիկի: Հարկ է նշել, որ հիշատակված մարտակոչը, ուղղված թշնամու բանակի, ըստ էության, ողջ կազմին, իրականում ուղղված է լինում վերջինիս, որպես կանոն, միայն ամենալավ ռազմիկները համարվող անձանց կամ անձին, ընդ որում ռազմական փորձի վերլուծությունը ցույց է տալիս, որ, եթե լավագույնը համարվելու հավակնություն չունեցող ռազմիկները, որոնք բնականաբար կազմում են բանակի ճնշող մեծամասնությունը, կարող էին իրենց պատիվը առանց որևէ կերպ վնասելու չարձագանքել մարտակոչին, ապա լավագույնի պատվին հավակնողների համար նման մարտակոչը չընդունելը հավասարազոր էր պատվազրկության: Հարկ է նշել սակայն նաև, որ մարտակոչը ընդհանրապես չընդունելը իր հերթին խայտառակություն էր հանդիսանում արդեն ողջ բանակի համար և բարոյահոգեբանական շատ ծանր ազդեցություն էր գործում վերջինիս ռազմիկների վրա, ընդ որում այդ ազդեցությունը, երբեմն, նույնիսկ կարող էր ավելի ուժեղ լինել, քան սեփական ամենաուժեղ ռազմիկի պարտվելը մենամարտում: Այսպես, 1380 թի սեպտեմբերի 8-ի Կուլիկովոյի ճակատամարտում, ինչպես հայտնում են ռուսական աղբյուրները, ռուսական կողմը ներկայացնող ռազմիկ-վանական Պերեսվետը, նույնիսկ նախապես իմանալով էլ, որ սեփական մարտական հատկանիշներով հաստատապես զիջում է Ոսկե Հորդայի բանակի ռազմիկների լավագույն ներկայացուցիչը համարվող Չելուբեյին, սեփական բանակի ռազմական ոգին պահելու մտայնությամբ, այն բանից հետո, երբ մի քանի անգամ հնչած Չելուբեյի մարտակոչին ոչ-ոք չարձագանքեց, ըստ էության գնաց ինքնասպանության հավասար քայլի` դուրս գալով վերջինիս դեմ:

Տարբեր ռազմական համակարգերում ճակատամարտից առաջ տեղի ունեցող մենամարտերի նկատմամբ վերաբերմունքը եղել է տարբեր, սակայն ընդհանուր օրինաչափությունն ասում է, որ երևույթը բնորոշ է կամ ֆեոդալական հասարակարգերին, կամ էլ դեռևս տոհմացեղային ուժեղ մնացուկներ պահպանած հանրույթներին: Խնդիրը կայանում է նրանում, որ ինչպես տոհմացեղական, այնպես էլ ֆեոդալական հանրույթներին բնորոշ էր այն պատկերը, որ մի կողմից բանակի կամ նույնիսկ վարչական միավորի առաջնորդը դառնում էր իր ֆիզիկական ունակություններով դրա աչքի ընկնող անդամներից մեկը, իսկ մյուս կողմից էլ առկա էին հանրույթի սոցիալական կառուցվածքից բխող պատվի ընկալման որոշակի առանձնահատկություններ, երբ մարտակոչի ընդունումից խուսափելը նույնիսկ ամենաբարձր մակարդակում էլ կարող էր ամենածանր հետևանքներն ունենալ այդ քայլին դիմած անձի համար: Իր հերթին, սակայն, կայացած պետական համակարգերում և, հատկապես, բացարձակ իշխանության պարագայում, ընդհակառակը, առաջնորդի անձը այնքան բարձր էր դասվում ու վերջինիս նշանակությունն այնքան էր կարևորվում, որ նույնիսկ պատվի ընկալման տեսակետից էլ ճիշտ չէր կարող համարվել վերջինիս վտանգի ենթարկումը մրցապայքարի բնույթ ունեցող մենամարտում, որը, երբեմն, իրոք ուղղակի կարող էր վերածվել քաղաքական սպանության սովորական մի գործիքի: Այս առումով բնորոշ է հանրահայտ էպիզոդը, երբ, ըստ հեղինակների, «գոթերի արքան» մարտակոչ է ուղղում Հռոմեական կայսրության կայսեր և, փոխարինելով վերջինիս, մենամարտում է Հայոց ապագա արքա Տրդատ II Մեծը: Մեկ այլ օրինակում Հոնական տերության բանակի առաջնորդի մարտահրավերը, ուղղված Պարսից թագավորության արքա Շապուհ II-ին (309-379), ընդունեց այդ պահին վերջինիս շքախմբում գտնվող Բաբիկ Սյունին։ Հատկանշական է, որ երկու դեպքերում էլ տեղի ունեցավ, ըստ էության, խաբեություն, քանի որ երկու փոխարինողներն էլ հանդես եկան ոչ թե սեփական անունից, այլ՝ փոխարինած Հռոմեական կայսրության կայսեր և Պարսից թագավորության արքային։ Ազնվության տեսակետից վիճելի այս վարքագիծը, սակայն, ժամանակակիցների կողմից մեծ հաշվով նորմալ ընդունվեց, քանի որ առաջ քաշվեց այն տեսակետը, որ «նման հանդուգն վիրավորանքի դիմած բարբարոսը» արժանի է խաբեության։ Այս օրինակի վրա հստակորեն երևում են սոցիալ-ռազմական առանձնահատկություններից բխող մոտեցումների ընկալման տարբերությունները, երբ «գոթերի արքա»-ի կամ հոների զորավարի համար ինքնին բնական էր, որ ինքը, արքա կամ առաջնորդ լինելով հանդերձ, իր բանակի լավագույն ռազմիկն է, սակայն անհամեմատ ավելի զարգացած հռոմեական կամ պարսից ռազմավարչական համակարգի համար նման մոտեցումը արմատապես խորթ էր:

Շարունակելի, մյուսն կեսն էլ՝ վաղը։


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 6.3.2020, 9:48
Сообщение #67


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



ՀՀ զինված ուժերի զինծառայողները կանխել են դիվերսիոն ներթափանցման փորձ. Հակառակորդը՝ կորուստներ տալով, հետ է շպրտվել...

Բանակ, բանակ և բանակ - եթե մենք ուզում ենք ապրել, մեզ ուժեղ բանակ է պետք...

Վերադառանք, սակայն, երեկվա թեմայի շարունակությանը՝ մենամարտ ուղիղ ճակատամարտից առաջ։

...Ճակատամարտերից առաջ տեղի ունեցած մենամարտերի մասին տեղեկությունները հաճախ մշուշոտ են, իսկ երբեմն էլ, չնայած մանրամասների առկայությանը, կարող են համարվել որոշակիորեն լեգենդար: Սովորաբար ընդունված է համարել, որ ճակատամարտից առաջ տեղի ունեցած նման մենամարտի նկարագրությունը պատկանում է տեղեկատվությունը փոխանցող հաղթական պարծենկոտության մի յուրօրինակ տեսակի և այդ առումով պատմագիտական ու նույնիսկ ռազմական գրականության մեջ նման նկարագրությունները, եթե չեն էլ համարվում հնարովի, ապա հաճախ առնվազն գոնե անտեսվում են:

Կարծում եմ, սակայն, որ պետք չէ ընկնել ծայրահեղությունների մեջ, քանզի, հաշվի առնելով ռազմական համակարգի առանձնահատկությունները և նույնիսկ անձնական գործոնները, նման մենամարտի հնարավորությունը ոչ մի կերպ չի կարելի բացառել: Իրոք, հակառակորդ բանակի հրամանատարները մեկը մյուսի նկատմամբ հաճախ ամենատարբեր մոտիվացիաներից բխող ատելություն էին տածում, ինչը, երբեմն, վերածվում էր փոխադարձ վիրավորանքներով լեցուն պատգամների և նույնիսկ անձնական հանդիպումների պարագայում առաջացած խոսքակռվի: Այս պայմաններում, հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ կոնֆլիկտը, որպես կանոն, հատկապես մեծ հնչեղություն էր ստանում, այն էլ զինվորական միջավայրում, անձնական ատելության անսահման դրսևորումը և, որպես արդյունք, ճակատամարտից առաջ տեղի ունեցած մենամարտի հնարավորությունը, սոցիալ-ռազմական որոշակի նախապայմանների, իհարկե, առկայության պարագայում, ոչ մի կերպ չէր կարելի բացառել: Այսպես, պարտություն կրելով 314 թ-ի գարնան Կուառս գյուղի ճակատամարտում և այդ հանգամանքը ընկալելով որպես անձնական մեծ մի վիրավորանք, Բասիլական թագավորության արքա Գեդռեհոն I-ը (մոտ 300 - ուղ. 314), ըստ Հովհան Մամիկոնանի. «...առնելով իր զորքը, գնաց Հաշտենքի տափարակ կողմերը, որտեղից թուղթ ուղարկեց Տրդատին թե. «Եկ վաղը պատերազմենք միմյանց դեմ և դա թող լինի երկուսիս համար հավիտենական օր, քանզի կամ հետ կտաս իմ բոլոր իշխաններին ու նաև տասնհինգ տարվա հարկ, կամ, եթե ոչ, քարուքանդ կանեմ ողջ երկիրդ սրով ու գերությամբ, որպեսզի ճանաչես, հիշես քո խոզային կերպարանքը, ինչպես որ եղար քո զորքերի առջև: Ահա, կարդա և, ըստ այդմ, էլ պատասխան տուր»։ Այս ամենի արդյունքը եղավ 314 թ-ի գարնանը տեղի ունեցած Մուշեղամարգ գյուղի ճակատամարտից առաջ տեղի ունեցած արժանահիշատակ մենամարտը Տրդատ II Մեծի և Գեդռեհոն I-ի միջև, որն ավարտվեց վերջինիս պարտությամբ ու մահով ։

Իրականում ճակատամարտերից առաջ տեղի ունեցած մենամարտերը, հաշվի առնելով հոգեբանական և նույնիսկ սնոտիապաշտական գործոնները, հսկայական բարոյահոգեբանական ազդեցություն էին ունենում կողմերի բանակների վրա, մանավանդ այն պայմաններում, երբ բանակների ռազմիկների հիմնական մասը մեկը մյուսի ռազմական համակարգին լավ ծանոթ չէր լինում: Այս պարագայում հաղթող մենամարտիկի կողմը ձեռք էր բերում մեծ ոգևորություն և հարվածի թափ, իսկ մյուս կողմը` ընդհակառակը, ընկճվում էր:

Ռազմապատմական այս հետաքրքիր երևույթը հանդիպում է իր ամենատարբեր տարատեսակներով, ընդ որում, եթե իդեալում ենթադրվում էր, որ կողմերը պետք է մեկը մյուսի դեմ դուրս գան ֆիզիկական պատրաստության և ռազմական հանդերձանքի մոտավորապես նույն վիճակում ու հավասար պայմաններում, ապա գործնականում հանդիպում էին ամենատարբեր տարբերակներ և նույնիսկ խորամանկության դրսևորումներ: Այսպես, ամենից առաջ բազում են դեպքերը, երբ, ինչպես արդեն նշվեց, մենամարտի կողմերից մեկը դիմում էր խաբեության և իր փոխարեն մենամարտի էր ուղարկում ավելի լավ պատրաստված ու, որպես կանոն, սեփական բանակի լավագույն ռազմիկներից մեկը համարվող անձնավորության, որին անճանաչելիության աստիճան հանդերձավորում է սեփական զրահներով, և այս պարագայում վերևում քննարկված օրինակները ամենևին էլ եզակի չէին: Իր հերթին, ի տարբերություն սովորական մենամարտերի, այստեղ ոչ մի բնագավառում կամ մակարդակում չէին գործում մենամարտի որևէ մի քիչ թե շատ հստակ կանոններ և մենք գործ ունենք իր ժամանակի իսկական մի «մենամարտ առանց կանոն»-ի տեսակի հետ: Այսպես, իրար մոտեցող հակառակորդները կարող էին լինել մարտակառքի և ձիու վրա կամ հետևակ, նրանք, ըստ տեղանքի պայմանների, կարող էին գրավել ամենատարբեր դիրքեր, մանևրել, մոլորության մեջ գցել հակառակորդին, անակնկալի բերել վերջինիս, կիրառել զենքերի ամենատարբեր տեսակներ, փոխել զենքերը, որպես զենք օգտագործել պատահական առարկաները և բանը ընդհուպ մինչև իսկ կարող էր հասնել նրան, որ մենամարտիկներից մեկը օգնության ստանար յուրայիններից կամ գերվեր հակառակորդի ռազմիկների կողմից: Այսպես, հայտնի են մենամարտեր, որտեղ հեծյալ մերձամարտի պատրաստ մենամարտիկի դեմ դուրս է գալիս աղեղով զինված հակառակորդը և, մինչև մերձամարտը սկսելը, նետերի հարվածներ է հասցնում վերջինիս։ Լինում էին նաև դեպքեր, երբ մերձամարտի ընթացքում կիրառվում էին հեռամարտի զենքեր (օրինակ օղապարան կամ աղեղ) կամ տարբեր տեսակի զենքեր (օրինակ` ծանր թուրն ընդդեմ լախտի), քիչ չէին դեպքերը, երբ մենամարտը սկսվում էր մեկ զենքով (օրինակ` հեծելազորային նիզակներ կամ ծանր սրեր), սակայն ավարտվում մեկ այլ զենքի կիրառմամբ (օրինակ` մարտական մուրճ)։ Եվ, վերջապես, հայտնի են դեպքեր, երբ մենամարտից անմիջապես հետո հաղթանակ տարած մենամարտիկը ստիպված էր լինում անմիջապես էլ ընդհարվել մեկ այլ հակառակորդի հետ և այսպես հաճախ՝ նույնիսկ մի քանի անգամ։ Պատահում էր նաև այնպես, որ մենամարտին միջամտում էին այլ անձիք: Մի խոսքով, ճակատամարտերից առաջ տեղի ունեցած մենամարտերի բազում օրինակների մենք կհանդիպենք Տարեգրքի համապատասխան մասերում, որոնք ես ձգտել եմ փոխանցել հնարավորինս մանրամասն և իրական: Այստեղ միայն նշենք, որ «մենամարտի ազնիվ իդեալ»-ը, ինչպես թերևս իդեալը նաև կյանքի այլ ոլորտներում, այստեղ ևս հազվադեպ էին պահում։ Արդյունքում շեշտը դրվում էր գործնական հաղթանակի վրա, քանի որ վերջնական արդյունքը, հասկանալի է, որպես կանոն ուներ վճռական հետևանքներ` խոսքը գնում էր մարդկային կյանքերի, ինչպես նաև բանակների և նույնիսկ երկրների ճակատագրերի մասին:

Ընդհանուր օրինաչափություններից առանձնացնենք, թերևս, միայն մի քանիսը, որոնց թվում կարելի է մատնանշել այն, որ ճակատամարտերից առաջ տեղի ունեցած մենամարտերը դեպքերի ճնշող մեծամասնությունում այնուհանդերձ ունենում էին հեծելամարտի ու մերձամարտի բնույթ և, որպես կանոն, ավարտվում էին պարտվող հակառակորդի մահվամբ, ավելի հազվադեպ` գերությամբ, իսկ բուն ճակատամարտն էլ սկիզբ էր առնում մենամարտի ավարտից հենց անմիջապես հետո:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Таронеци
сообщение 6.3.2020, 15:27
Сообщение #68


Senator
********

Группа: Uzer

Сообщений: 29815
Регистрация: 10.2.2008
Пользователь №: 83



Цитата(Lion @ 5.3.2020, 11:02) *
Վազգեն Սարգսյան, քո ստեղծած բանակը ուժեղանում է և զարգանում։

Մհեր ջան, ուզում եմ նկատեմ թե Հայկական բանակը ստեղծել է ոչ թե Վազգեն այլ խորհրդային գեներալներ՝ Տեր-Գրիգորյանց, Տեր-Թադեվոսյան, Իվանյան և էլի շատերը:


--------------------
"Наша беда не в том, что в мире существуют турки, а в том, что существуют туркоподобные армяне".Гарегин Нжде
Թե դու հայ ես՝ հայությունդ պիտի հարգես անպատճառ,
Հայաստանը պիտի լինի հուսո աստղ քեզ համար...
Ռափայել Պատկանյան
Религия армянина – непоколебимая вера в то, что Армения должна быть освобождена от чужеземного ига. Кто в это верит, тот принадлежит к истинной армянской религии. Рафаэл Патканян
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 7.3.2020, 10:14
Сообщение #69


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Օգտվելով ցարական իշխանությունների անփութությունից, 1826 թ-ի հուլիսի կեսին պարսիկները կովկասյան սահմաններում ռուսների գլխին մի թեթև «22.06.1941 թվական» կազմակերպեցին։ Արդյունքում մինչև աշնան սկիզբ ռուսական ուժերը բացառապես միայն խուլ պաշտպանության դրության մեջ էին՝ որպես հիմք ունենալով պաշտպանական մի քանի ամրացված ուժեղ կետեր։ Դրանցից մեկը... մեր հայրենի Շուշին էր smile.gif

Հիշենք այդ հերոսական «կովկասյան Բրեստը», որտեղ մեր նախնիներն իրենց շատ լավ դրսևորեցին։


1826 հուլիսի 25 - սեպտեմբերի 5 – Շուշու պաշտպանությունը

«Ռեուտի առաջին իսկ հրամաններից մեկով
Շուշուց վտարվեցին երիտասարդ թաթարները, որոնք
ոչ միայն ավելորդ, այլև վտանգավոր բերաններ էին
»

Վ. Պոտտո

«Բերդը պաշտպանող հայերի վերաբերյալ պարտքս եմ
համարում հայտնել, որ նրանց ծառայությունն արժանի է
ամենայն ուշադրության, որովհետև նրանք անխտիր գործում էին
գերազանց քաջությամբ, դիմացան բազմաթիվ գրոհների և,
պատճառելով խոշոր կորուստներ, հետ մղեցին թշնամուն:
Ընդ որում` նրանք արհամարհում էին պարենի պակասը և
բնավ չէին էլ մտածում բերդը հանձնելու մասին,
թեև վրա էր հասել կատարյալ սովը
»

Շուշու կայազորի պետ, գնդապետ
Ռեուտի մարտական զեկուցագրից


Աբբաս-Միրզայի գլխավորած Ղաջարների շահության բանակը (60.000) պաշարեց քաղաքը գնդապետ Իոսիֆ Ռեուտի գլխավորած Ռուսական կայսրության բանակից (3.200, 7 հրանոթ ) և նրա կազմում գտնվող Հայ ռազմիկներից (1.500 ): Հուլիսի 27-ին և 28-ին գնդապետ Իոսիֆ Ռեուտը մերժեցին քաղաքը հանձնելու առաջարկը, ինչին ի պատասխան հուլիսի 30-ից սկսվեց քաղաքի հրետակոծումը։

I փուլ – Օգոստոսի 1-ին Ռուսական կայսրության բանակը հաջող արտագրոհ իրականացրեց և, մարտերով նահանջելով դեպի քաղաք, տեղ հասցրեց որոշ քանակությամբ պարենամթերք:
II փուլ – Օգոստոսի 2-ից սեպտեմբերի 4-ը Ղաջարների շահության բանակը Սաֆար և Ռոստոմ Թարխանյանների գլխավորած Հայկական բանակից փորձեց գրավել քաղաքի մոտ գտնվող ջրաղացները, սակայն ծանր կորուստներով հետ շպրտվեց ելման դիրքեր, ընդ որում հայերը, պահելով ջրաղացները, ոչ միայն ապահովեցին քաղաքի պաշտպաններին պարենամթերքով, այլև բազմաթիվ գիշերային գրոհներ կազմակերպեցին թշնամու ճամբարի վրա ու զգալի կորուստներ պատճառեցին վերջինիս: Միաժամանակ նույն այդ ջրաղացներում ամրացած հայերը թշնամու ճամբարում գտնվող իրենց հայրենակիցների միջոցով գնդապետ Իոսիֆ Ռեուտին անխափան կերպով ապահովում էին հետախուզական տեղեկություններով:
III փուլ – Օգոստոսի կեսերին Ղաջարների շահության բանակ բրիտանական սպաների ղեկավարությամբ անցավ գիշերային գրոհի, սակայն հայերի կողմից ժամանակին տեղեկացած քաղաքի կայազորը, նավթով ներծծված այրվող լաթերով անակնկալ լուսավորելով հարձակվողների շարքերը, հուժկու կրակով վերջիններիս հետ մղեց ելման դիրքեր` պատճառելով ծանր կորուստներ:
IV փուլ – Մեկ շաբաթ անց թշնամին կրկին անցավ գիշերային գրոհի, սակայն այս անգամ ևս հայերի կողմից ժամանակին տեղեկացված լինելու շնորհիվ քաղաքի կայազորը, ծանր կորուստներ պատճառելով թշնամուն բանակին, հետ շպրտեց վերջինիս ելման դիրքեր:
V փուլ – Ղաջարների շահության բանակը, նախատեսելով գրավել քաղաքը սովի միջոցով, ուժեղացրեց վերջինիս շրջապատումը, բայց այդպես էլ որևէ արդյունքի չհասավ, ընդ որում ամրության պաշտպանների ոգին բարձր պահելու նպատակով գնդապետ Իոսիֆ Ռեուտը քաղաքի պաշտպանությանը մասնակցող հայերից մեկին աննկատ իջեցրեց պարիսպներից ներքև, իսկ հետո այնպես կազմակերպեց, որ նույն այդ հայը քաղաք մտավ այլ դարպասով և հայտնեց մոտեցող օգնության մասին բարենպաստ, թեև ամբողջովին հորինված մի լուր:

Հայերը կորցրին մոտ 20 զինվոր, դաշնակիցը` 4 սպանված, 12 վիրավոր, 16 անհետ կորած, թշնամին` մոտ 1.500 զինվոր:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 8.3.2020, 9:17
Сообщение #70


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Շատերն են լսել Այծեմնիկի մասին, բայց երևի քչերն են ծանոթ իր մասին սկզբնաղբյուրի սեղմ հաղորդմանը -

«Եվ ահա սրանք, կրկին զորաժողով անելով, Փատլունի (Շադդադյանների էմիրության էմիր Փատլուն իբն Շավիրի – Մ.Հ.) գլխավորությամբ բազում հեծելազորով քաղաքի վրա եկան: Իվանեն սակավ ռազմիկներով զորակից եղավ քաղաքին ու սկսեց պայքարել նրա փրկության համար: Այդ ժամանակ պարիսպների վրա մղված մարտերում աչքի ընկավ մի կին, որը շարունակում էր քարեր նետել թշնամիների վրա` ուշադրություն չդարձնելով նետից ստացված վերքին և շարունակելով գործել նույն եռանդով: Սրան իր արագության համար Այծեմնիկ էին ասում: Այնուհանդերձ, քանի որ Վրաց թագավորությունը դեռևս կայուն չէր և ամեն տեղ չէ, որ հաստատվել էր, բացի այդ նաև սով էր, այդ պատճառով էլ ի վերջո դաշինք կնքվեց Փատլունի հետ և նրանից երդում պահանջվեց, որ նա չի փորձի վրեժ լուծել, սակայն նախկինի պես կտիրի քաղաքին ու խաղաղությամբ և իր տիրապետության տակ կունենա ողջ երկիրը» (Սամվել Անեցի «Ժամանակագրություն»):

Շնորհավորում եմ կանանց և աղջիկների տոնը՝ մեծ, կանանցի իսկական երջանկություն ձեզ բոլորիդ smile.gif


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 9.3.2020, 10:55
Сообщение #71


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



... Առաջնորդվելով ավանդական եվրոցենտրիզմով, մեր պատմագիտության մեջ արվել է հետևություն, որ Մովսես Խորենացու տեղեկություններն ալանների մասին, որոնք վերաբերում են մ.թ.ա. II դարի առաջին կեսերին, չեն համապատասխանում իրականությանը, իսկ Պատմահայրն էլ ըստ էության տեղ է տվել «վեպերին և առասպելներին»:

Այս կապակցությամբ պետք է նշել սակայն, որ, այո, Արտաշեսի և Սաթենիկի հայտնի պատմությունը շարադրելիս Պատմահայրն իրոք մեզ է փոխանցել մեր մինչքրիստոնեական մշակույթի արժեքավոր տարրերից մեկը, բայց միայն այս ամենի հիման վրա համարել Մովսես Խորենացու տեղեկությունները, իսկ արդյունքում նաև՝ Հայ-Ալանական պատերազմը, «հնարովի և վիպական», ոչ մի կերպ ճիշտ համարվել չի կարող:

Արդյունքում հաջորդ հարցը, որ, կապված Հայ-Ալանական պատերազմի հետ, անհրաժեշտ է քննարկել, վերաբերում է այդ պատերազմի ընթացքում Կուր գետի ափերին տեղի ունեցած վճռական և մեծ ճակատամարտին, ինչն ևս լիովին անտեսվել է մեր պատմագիտության կողմից, այն դեպքում երբ այս ու հետագա իրադարձությունները, որոնք հստակ արտահայտված են Մովսես Խորենացու մոտ, ինչպես նաև վրաց աղբյուրներում, ամբողջացնում են Հայ-Ալանական պատերազմը, ինչպես նաև տալիս են նրա ավարտի լիակատար պատկերը: Դժբախտաբար հիշատակված ճակատամարտը մեծ հաշվով չի ընդունվել խորհրդահայ պատմագիտության կողմից և հիմնականում դիտարկվել է «վիպական» մակարդակում: Այս առումով հետաքրքիր է, որ, եթե Մովսես Խորենացու մոտ շեշտադրումներն իրոք դրված են ամենից առաջ գեղեցիկ, բայց այնուհանդերձ ոչ ռազմական մանրամասների վրա, ապա վրաց աղբյուրներն ինչպես այս ճակատամարտը, այնպես էլ դրան հաջորդող իրադարձությունները դիտարկում են ամենից առաջ հենց ռազմական հարթության մեջ:

184 գարուն – Կուրի ճ-մ (Ուտիք և Աղվանքի Կամբեճան գավառ, Կուր գետի աջ ու ձախ ափերին)

Արտաշես I-ի և սպարապետ, Հարավային զորավարության հրամանատար Սմբատ Քաջ Բագրատունու գլխավորած Մեծ Հայքի թագավորության բանակը (մոտ 100.000) շարժվեց Բազուկի ու Անբազուկի գլխավորած Ալանական թագավորության (մոտ 70.000), ինչպես նաև Միհրան I-ի գլխավորած Իբերիայի թագավորության (մոտ 30.000) միացյալ բանակի դեմ: Մինչև մարտը սկսելը Սմբատն առաջարկեց թշնամուն ազատել գերիներին և ավարով հեռանալ, սակայն Բազուկը վիրավորական տոնով մերժեց Հայոց սպարապետի առաջարկն ու, մարտահրավեր նետելով վերջինիս, իր բանակով գետանցեց Կուր և կրկին մտավ Հայաստանի տարածք: Հայկական բանակը կեսօրին մոտեցավ թշնամուն և մարտակարգ ընդունեց: Առաջին շարքում տեղավորվեց հետևակը, ընդ որում առաջին շարքի առաջին գիծը զբաղեցրեց ծանր հետևակը, իսկ երկրորդում տեղ գրավեցին նետաձիգները: Երկրորդ շարքում տեղավորվեց Սմբատ Քաջ Բագրատունու գլխավորած հեծելազորը: Ճակատամարտից առաջ Սմբատը մենամարտեց իրեն մարտի հրավիրած Բազուկի հետ, հեծյալ նիզակամարտում միջանցիկ նիզակահարելով սպանեց նրան և, վերցնելով նիզակի վրա, տապալեց ձիուց: Դրանից անմիջապես հետո Հայոց սպարապետը մենամարտեց նաև հարձակման անցած Անբազուկի հետ, որին ևս միջաթափանց խոցեց նիզակով, վերցրեց նիզակի վրա ու տապալեց ձիուց:

I փուլ – Օրվա երկրորդ կեսին թշնամու բանակը անցավ կատաղի հարձակման, սակայն առաջին շարքի առաջին գծում մարտնչող Հայկական ծանր հետևակը ձեռնամարտում, իսկ երկրորդ գծում մարտնչող նետաձիգները` աղեղնամարտում, կարողացան կասեցնել թշնամու հեծելազորի հարձակումը, ծանր կորուստներ պատճառել վերջինիս և հետ շպրտել:
II փուլ – Երեկոյան հարձակման անցավ Հայոց այրուձին և, ծանր կորուստներ պատճառելով թշնամուն բանակին, շպրտեց նրան գետի մյուս ափը, ընդ որում Արտաշես I-ը մենամարտում գերեց ալանների երիտասարդ արքայազնին: Գրեթե անմիջապես էլ, այն բանից հետո, երբ մարտնչող բանակները մի պահ կտրվեցին իրարից և բանակեցին գետի հակադիր ափերին, ալանների արքայադուստր Սաթենիկը փորձեց բանակցել Արտաշես I-ի հետ, նպատակ ունենալով համոզել վերջինիս, որ նա ազատ արձակի իր եղբորը, սակայն Արտաշես I-ը, հեծնելով իր ձին, արագորեն անցավ գետի մյուս ափն և, գերելով ափին մոտեցած Սաթենիկին, նույնպիսի արագությամբ հասցրեց նրան Հայկական բանակ:
III փուլ – Հայկական բանակը, առաջին շարքում ունենալով արդեն հեծելազորը, անցավ գետն և կրկին հարձակվեց մարտակարգը վերականգնած թշնամու բանակի վրա: Բռնկվեց և մինչև ուշ երեկո շարունակվեց համառ հանդիպակաց մարտ, որի արդյունքում թշնամին ի վերջո ջախջախիչ պարտություն կրեց:
IV փուլ – Հայկական բանակը մի քանի տեղից վիրավոր Սմբատ Քաջ Բագրատունու անձնական ղեկավարությամբ սկսեց թշնամու նահանջող մնացորդների հետապնդումն և անխնա ջարդը, ընդ որում հատկապես ծանր կորուստներ կրեցին իբերների դաշնակիցները` փախուստի վայրերին ծանոթ չլինելու պատճառով:

Հայերը կորցրին մոտ 20.000, թշնամին` մոտ 60.000 զինվոր:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 12.3.2020, 11:22
Сообщение #72


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



... 937 թվականի աշնանը մի շարք ուշագրավ իրադարձությունների արդյունքում, որոնց վրա հիմա կանգ չենք առնի, Ատրպատականում իշխանության հասավ տեղական ռազմական առաջնորդ, ռազմաշունչ Լաշքարի իբն Մարդը։

Ի տարբերություն իր նախորդների՝ Անիի թագավորության հարավ-արևելյան սահմաններին հայտնված նոր այս հարևանն իրեն բավականին ուժեղ էր համարում հայերի դեմ հարձակողական գործողություններ իրականացնելու համար, իսկ այն հանգամանքն էլ, որ հայերի որոշակի աջակցություն վայելող վերջինիս երբեմնի հակառակորդ Դայսամ Իբրահիմ ալ-Քուրդին ապաստանել էր Անիի թագավորության տարածքում, միայն մեծացնում էր հարձակման հավանականությունը: Արդյունքում բռնկվեց Գիլանյան պատերազմը (938), որը, սակայն, կարճ ընթացք ունեցավ:

Հետագան անհրաժեշտ է դիտարկել առանձին մեջբերման տեսքով.

938 սեպտեմբերի սկիզբ – Խոր-Վիրապ ամրոցի ճ-մ (Արարատ, Ոստան Հայոց գավառ, Արտաշատի մոտ)

Լաշքարի իբն Մարդի, ինչպես նաև Հերի և Գողթնի էմիրությունների միացյալ բանակի մի մասը (13.000), արշավանք սկսելով դեպի հյուսիս, առանց լուրջ դիմադրության հանդիպելու մտավ Դվին: Տեղեկանալով թշնամու արշավանքի մասին` արքայից-արքա Աբբաս Քաջը և սպարապետ Գոռ Մարդպետունին, չսպասելով Մարզպանական ու Ոստանիկ բանակի հիմնական ուժերի հավաքվելուն, միայն Ոստանիկ բանակի մի մասով (մոտ 10.000) ելան վերջինիս ընդառաջ: Ստացվեց այնպես, սակայն, որ սրընթաց երթի արդյունքում Ոստանիկ բանակը մասնատվեց ու հետևակը հետ մնաց հեծելազորից: Արդյունքում Խոր-Վիրապ ամրոցի դիմացի ընդարձակ հարթավայրում մարտակարգ ընդունած հակառակորդի բանակին Հայոց արքայի անձնական ղեկավարությամբ մոտեցավ միայն Ոստանիկ բանակի հեծելազորը:

I փուլ – Հայկական հեծելազորը անցավ հարձակման ողջ ճակատով և, ջախջախելով հակառակորդին, փախուստի մատնեց վերջինիս, որից հետո առանց մարտերի մտավ Դվին:
II փուլ – Հաջորդ օրը հակառակորդի բանակը Խոր-Վիրապ ամրոցի դիմացի հարթավայրում կրկին մարտակարգ ընդունեց: Ի պատասխան դրա՝ Հայկական հեծելազորը կրկնեց հարձակումը թշնամու բանակի վրա, ինչի արդյունքում բռնկվեց համառ մարտ:
III փուլ – Մարտադաշտ հասավ Գագիկ արքայի գլխավորած Վասպուրականի թագավորության բանակը (մոտ 20.000) և, ընթացքից գետանցելով Արաքսը, ջախջախիչ հարված հասցրեց հակառակորդի բանակի ձախ թևին ու փախուստի մատնեց վերջինիս:
IV փուլ – Հայկական բանակը ճակատային ու թևային համակցված հարված հասցրեց հակառակորդի բանակի կենտրոնին և, ջախջախելով նաև այն, վերջնականապես փախուստի մատնեց հակառակորդի ողջ բանակին:
V փուլ – Հայկական բանակը հետապնդեց հակառակորդի բանակին մինչև Նախիջևան և ծանր կորուստներ պատճառեց նրան:
Հայերը կորցրին մոտ 2.000, թշնամին` 8.000 զինվոր:

Հայերը կորցրին մոտ 2.000, թշնամին` 8.000 զինվոր:


--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post
Lion
сообщение 21.3.2020, 18:17
Сообщение #73


Magister
****

Группа: User
Сообщений: 2821
Регистрация: 8.1.2009
Из: Ереван
Пользователь №: 1162



Տարեգրքիս մակետը պատրաստ է, սկսվում է տպագրությունը...

Քայլ առ քայլ մոտենում ենք գլխավորին wink.gif



--------------------
Go to the top of the page
 
+Quote Post

4 страниц V  « < 2 3 4
Reply to this topicStart new topic
1 чел. читают эту тему (гостей: 1, скрытых пользователей: 0)
Пользователей: 0

 



Текстовая версия Сейчас: 30.3.2020, 9:59
Геноцид армян Welcome on MerHayrenik.narod.ru: music, video, lyrics with chords, arts, history, literature, news, humor and more! Analitika.at.ua КАРАБАХ88
- История Армении и Карабаха, пресса, комментарии Acher.ru - Армянский сайт для друзей Армянское интернет-сообщество Miasin.RU Website about Liberated Territory of Artsakh

free counters